learning and changing and acting through caring and understanding and experiencing and travelling and watching and listening and feeling...
Thursday, December 27, 2007
küçük insanlar'dan 1 anektod
Mesela hepsi için dosyalar hazırlıyorum tek tek. Ve her birinin kaçıncı çocuk olduğu, anne babalarının eğitim durumları, kaç yaşlarında çişlerini kakalarını söylemeyi öğrendikleri, yürüdükleri, konuştukları, kaçta uyudukları, kendi odalarının olup olmadığı, annenin çalışıp çalışmadığına göre fişliyorum çocukları. Farkında bile değiller ama tipin biri bütün gün onları detektif gibi inceleyip raporlar tutuyor.
Kendimi haklarında herşeyi bildiğimden ve ayrıca daha akıllı ve daha yetişkin olduğumdan daha bi güvenli daha bi üstün hissederken bir yumurcak beni dün dumura uğrattı.
Ali, 5 yaşında, esmer kıvır kıvır kirpikleri olan bir güzellik. Ben big brotherlık yaparken farkedip yanıma geldi, oturdu fütursuzca. Ben hafif tedirgin: (okuma yazma bilmiyordur canım bu)
"Ee nasıl geçti bayram, neler yaptın?"
"Güzel geçti, annaneme gittik, şeker yedim"
"Hmmm"
"Sen ne yaptın?"
"Ben mi? (Soruları ben soracaktım ama) ben de babanneme gittim, şeker yedim."
"Şeker mi çikolata mı yedin?"
"Euuu, evet çikolata aslında (nasıl ya?) Nerden bildin?"
"(Yanağımdaki sivilceyi göstererek) Bu çıkmış, şekerden çıkmaz ki"
"(Yüzüm asık yan yan sivilceye bakmaya çalışırken) hmmm (psikolog esasıyla)"
"Ama gene de güzelsin!"
İşte bu son cümle beni bitirdi. Bacak kadar çocuk nerden bilir gönül almayı, kur yapmayı, benim duygularımı çözümleyip ona göre strateji üretmeyi, cevabı yapıştırmayı? Biz yetişkinler mi herşeyi parçalayıp anlamlandırmaya çalışarak başarısız oluyoruz acaba? Fark ettim ki bu anaokulu benim için önemli bir deneyim olacak. Bu küçük insanlar, herşeyi daha direk ve basit yaşıyorlar. Zaten her türlü duygusal oldukları için, mantıkla birleştirince nefis tipler çıkıyor ortaya...
İlkokula başlayıp, ideolojiye gömülene kadar...
Friday, June 08, 2007
Totti ve Yunus Emre
Dün, haftalardır beni odama gömüp oku-yaz-uyu döngüsüne kilitleyen ödevlerim, projelerim, okumalarım, yazmalarım, sunumlarım sonunda nihayete erdi. Saat 4’te Kent Deneyiminin Temsilleri dersimizin sunumu yapmak için okula gitmek üzere Dilek'le buluştuk. Dilek 9 dakikalık bir kısa film hazırladı Sulukule hakkında. Yıkılmasıyla ilgili insanların neler düşündüğü, neler yaptığı, mahalleye gelen yabancıların neler vaad edip neler yapmadığı üzerine bir çalışmaydı. Filmin bir de aktörü vardı: Totti.
Sulukule'ye son gidişimizde, 2 hafta kadar önce tanıştığımız 12'lik bir cingöz olan Totti'nin halasından babannesine, amcasından, ninelerinin kayınçolarına kadar 7 ceddi Sulukuleli'ydi. Mahallesi ve kendi hayatı hakkında son derece bilgili, duyarlı ve kendine güvenli olan Totti, bize mahallesini gezdirdi. Biz de onun gözlerinden anlattık Sulukule'yi filmde. Kendisine sadece 3 cümlelik bir giriş yönergesi verdik ve kalan tüm işi o yaptı, kamerayla nereyi çekmemiz gerektiğini işaret etti, Sulukule'nin tarihin anlattı, yıkım sürecinden bahsetti, o önde biz arkada gezdik ve çektik. O anlatırken ses çıkarmamız gerektiğinden Dilek'le birbirimize bakıp hayretler içinde olduğumuzu bildiren mimikler sergiliyorduk. Çocuk birdenbire hem senarist hem yönetmen hem de başrol oyuncusu olmuştu! Çekimi bitirdikten sonra sadece teşekkür edip ayrılmak istemedik, muhabbeti koyulaştırmamız, arkadaş olmamız lazımdı. Annesinden izin aldık yemeğe gitmek için. Annesi Dilek'in adaşı olan güzel abla "Size verdiğim gibi isterim, emaneti aldığınız gibi getirin" dedi, biz de kulaklarını kesmeyeceğimize söz vererek Totti'yi ve kuzenini kapıp gittik. Vatan Caddesi üzerindeki Burger King'de (çocuklar çocuk menüsü istiyor ne yapalım) sipariş verirken, kasiyer bu çocukların 'çingene' olduğunu, cüzdanlarımıza dikkat etmemiz gerektiğini falan saçmaladı. Sinirlenmedim ama üzüldüm anında hırsız kategorisine dahil edildikleri için. Keyfimizi bozmadan yemeğimizi yemeye çalışırken, Totti büyüyünce müzik öğretmeni olmak istediğinden bahsetti. Dilek'in kardeşinin Tünel'de bir müzik mağazası olduğu ve Totti'ye bir gitar hediye etse çok kıyak olacağını aynı anda beynimizde şimşekler çakarak düşündüğümüzde, Dilek telefona sarılmıştı bile. Kardeşi "tamam tabii" diyince kuzeni mahalleye bırakıp, anneden tekrar izin alarak Taksim'e gittik.
Totti'ye neden Taksim'e gittiğimizi söylemedik, "sürpriz" dedik. İstiklal Caddesi'nde yürürken bir an çocuklara ‘kötü örnek’ olmamam gerektiğini unutup Dilek'e "Lan işimiz birince şurda bir kahve içsek" deyince, Totti bana dönüp "Selma apla, sen de bizim gibi konuşuyosuuunn" diye yapıştırıverdi. İşte o anda zaten aramızda çoktan erimiş olan buzlar kaynama noktasına ulaştı. Tünel'e gidip gitarı aldık, Totti pek mutlu oldu ama delikanlılığa da leke sürdürmemek için soğukkanlılıkla teşekkür etti. Dilek'in kardeşini de alıp Asmalımescit'e gittik. Cafede ben menüye bakıp limonata içeyim bari der demez, Totti garsona inanılmaz bir özgüvenle "Dilek Abla, Selma Abla ve ben limonata istiyoruz, Dağcan abi daha karar vermedi" diyerek liderimiz olduğunu kanıtladı. “Kardeşim bu ne rahatlık, bu ne sevimlilik, sanki her gün burda takılıyosun" diye çıkıştım kendisine, huzur ve neşe dolu bir aileymişçesine kahkahalar attık. Akşam Totti'yi eve bıraktığımızda hepimiz çok mutluyduk.
Bir de Yunus Emre vardı o gün mahallede arayıp da bulamadığımız. Dünya tatlısı, avukat ya da yardımsever olmayı kafasına koymuş, efendi, çalışkan, şakabaz bir insandı o da.
Dün okula giderken Topkapı civarında gaza gelip "Ya Dilek Yunus Emre'yle Totti'yi de alıp götürelim okula" diye tutturdum. "Bütün dönem temsiliyet sorunu üzerine konuşmadık mı? Fotoğrafçının, yönetmenin, nasıl kendi bakış açısıyla illa ki manipülasyon kattığını, bir yeri ancak oralının en iyi temsil edebileceğini? Hem de Yunus Emre benim bilmeceli fotoğraf albümümün, Totti de senin filminin kahramanları, görsünler işin sonuçlarını" Ani bir manevrayla Sulukule'ye döndük. Artık bizi tanıyan ve iyiden iyiye kankaya bağlayan bağlayan mahalleliyle hoş beşi kısa kesip, Totti'nin evine gittik. Önceki gün kolunu kırmasına ve dün de 5. sınıf mezuniyet balosu olmasına rağmen, teklifimizi heyecanla karşılayan Totti ve en iyi arkadaşı Yunus Emre ile birlikte Sulukule'den Kuştepe'ye doğru yola çıktık.
Çocuklar ilk defa üniversite gördükleri için çok heyecanlılardı: Yunus Emre, öve öve bitiremiyordu: “Ne güzel bilgisayarlar var her yerde. Tostlar da süpermiş, önlük de giyilmiyo, sabah zorla beden dersi de mi yok? Hem de haftada 3 gün mü geliyosunuz sadece? Oooooh!”
Gayr-ı ihtiyari, hasta oldular Bilgi'ye ve genel olarak üniversite konseptine.
Sonra derse girdik, ikisi de son derece rahat ve sevimli tavırlarıyla sempati toplarken, bizden önce sunumunu yapacak olan arkadaş başına geleceklerden habersiz filmini gösterdi. Sonra ne anlatmak istediğini açıkladı. Sorular kısmına geçtiğimizde herkesten önce söz alan Totti, "Orada selülit kremleriyle ilgili bir reklam vardı, neden o kızı öyle kullanmışlar, reklamların amaçları hedede, hödödö" diye birşeyler söylemeye başladı. Sunum yapan arkadaş, "Aman da ne sevimli, soru da sorarmış" edasıyla sıvışmaya çalışsa da, Totti cevabını istiyordu en önde kırık koluyla. İstediği cevabı alamayınca, kendisi reklam sektörünün insanları insanlara nasıl pazarladığından bahsetmeye başladı. Ben yine içimden "Ya kardeşim, biz 19 senedir aksatmadan okula gidiyoruz, memleketin ve gayrı memleketlerin en iyi okullarında okuduk, bu kadar özgüvenimiz yok, sen ne ayaksın?" diye geçirirken bir yandan da sevinip gururlanıyordum.
Sıra bana geldiğinde hazırladığım fotoğraf albümünü sınıfa verip projeyi anlatmaya başladım. Görmediğimiz şehirler hakkındaki algılarımızın, bu şehirlere ait görüntülerin genelde kalıp imajlardan oluştuğunu ve kartpostalların bizi nasıl genellemelere sürüklediğinden bahsettim. Kartpostalı olmayan şehirler hakkında ne düşünüyorduk? Kartpostallar ne kadar gerçeği yansıtıyordu? Şehirler, landmarklardan, binalardan mı ibaretti? Binaları yıkık olanlar ne yapacaktı? Filistin deyince ne geliyordu aklımıza? Protesto ve savaş görüntüleri mi? Sulukule deyince, neşeli, durmadan göbek atan insanlar mı? İki bölge ne kadar zıt algılara işaret etse de aslında birbirlerinden ayrılamayacak derecede çok benziyordu birbirine. Hazırladığım fotoğraf albümü bu Sulukule ve Filistin mülteci kamplarından insan ve yıkık bina fotoğraflarından oluşuyordu. Binaları olmasa da insanlarıyla var olan şehirlerdi bunlar. Albümün her sayfasında solda iki sağda iki olmak üzere iki fotoğraf vardı. İkisi Filistin, ikisi Sulukule'den olan bu fotoğraflardan hangisinin nereye ait olduğunu bulmanızı istiyordum. Fotoğrafların yanlarındaki kutucukların altına bakarak da cevabınızın doğru olmadığını kontrol edecektiniz.
Hoca projeyi çok beğendi, sınıftakiler olumlu yorumlar yaptılar. Dilek'in filmi de harikaydı. Çocuklar da iki projeyi çok beğendiklerini söylediler. Onların adına onları anlatmadığımız, onlarla birlikte bu işi becerdiğimiz için biz de pek memnunduk. Saat 8'de mezuniyete yetişmek üzere sınıftan çıktığımızda dördümüz de sevinç içindeydik. Ayrı ayrı sarılıp, öpüştük, el ele gönül gönüle Sulukule'ye geri döndük. Maalesef mezuniyet balosu bitmişti biz döndüğümüzde. Totti biraz üzüldü, ben ondan da çok üzüldüm ama Yunus Emre'nin aksine okumayı düşünmeyen Totti'nin Bilgi'yi gördükten sonra fikri epey değiştiği için kendisine ilkokul 5 mezuniyeti olduğu saatlerde bir üniversitede yüksek lisans dersine onur konuğu olarak katılmasının bir işaret olabileceğini söyledim. Onayladı, Temmuz'da bu kez onlar bize bir sürpriz sözü verdiler. Harika bir gün geçirmiş olmanın ve yeni arkadaşlar kazanmanın sevinci ve ödevlerimi bitirmiş olmanın rahatlığıyla eve döndüğümde çok mutluydum.
Bu maceranın sonu...
Saturday, May 19, 2007
Öteki Çocuklar Gençtival'de
23-28 Nisan 2007 tarihlerinde Taksim Metro Sergi Salonu'nda bizlere göz kırpan Kenyalı ve Filistinli çocuklar da 22-26 Mayıs 2007 tarihlerinde bu festivalde olacaklar.
Bendeniz de 21 Mayıs 2007 Pazartesi akşamı 19:00-21:00 saatlerinde aynı alanda Filistin'de Gündelik Hayat ile ilgili bir sunum ve konuşma yapacağım.
İlgilenenlere sevgiyle duyurulur...
Sunday, April 29, 2007
Bir Amatör Fotoğraf Sergisinin Ardından...

"Gözlerinde her daim umut parlıyor bu küçüklerin. Aslında onlar değil bu acıyı hak eden. Bir çöküş var umutlarında muhakkak. Onların umutlarını objektifle bir damla gülümsemeye dönüştürmek ne büyük mutluluktur kimbilir...
Kadraj ne kadar önemli ki onların gülümsemeleri yansırken aynadan vizöre?
Bu çocukların yüzlerinde oluşturduğunuz her bir tebessüm adına tek tek teşekkür ederim.
Elinize, emeğinize sağlık.
Işığınız bol olsun."
--Mustafa Tutku Şitilci

23- 28 Nisan 2007 tarihlerinde Taksim Metro Sergi Salonu'na gelenlerin çoğu biraz duygulanarak biraz düşünerek ayrıldılar sergiden. Akıllarında oluşan soru işaretlerinin bir kısmını benimle paylaşarak ve duygularını dile getirerek, büyük bir mutluluk yaşattılar bana farkında olmadan.
Bu serginin amacı çocukları, renkleri, mekanları, ideolojileri ve klişeleri kullanarak fotoğraf sanatına katkıda bulunmak değildi. Dünyada bu çocuklar da var diye düşündürmekti. Basmakalıp, tekdüze açlık ve savaş mağduru çocuk profilinde değişiklikler yapmaktı. Acındırarak değil güldürerek duyarlılık sağlamaktı. Duygularla mantığı birleştirmekti. Küçücük basit bir fotoğraf makinesiyle, cüzi bir bütçeyle, gazeteci, fotoğrafçı, pipolu ve fularlı entel olmadan da oralara gidebileceğini, sergi açılabileceğini kanıtlamaktı. İnsanları sahip olduklarını gözden geçirmeye teşvik etmek ve insan olmanın sorumluluğunu ve gücünü hatırlatmaktı. Ve sergi beklediğimin çok üzerinde bir ilgiyle amaçlarına ulaşma yolunda önemli adımlar attı. Anı defterine yazan yüzlerce kişi ileride yapacaklarım için bana azim ve ilham verdiler.
Sergiye gelen bir İngiliz teyze, ülkesinin bu çocukların yaşadığı ülkelerin düştüğü konumda birinci derecede sorumlu olduğunu söylerken ağlamaya başladı ve Londra'da sergi organizasyonları yaptığını, bu serginin Londra'da da açılması için hemen bağlantıları kuracağını ve bizzat ilgileneceğini söyledi.
Emekli İlkokul öğretmeni Yaşar Hanım, "beni bu çiçek bahçesine getirdiğin için sana ne kadar teşekkür etsem az"diyerek beni diyerek öpüp kucakladı.
Sadri Alışık Tiyatro Okulu'ndan 18-20 yaşlarında iki öğrenci, bu yaz Filistin'e giderek çocuklara tiyatro öğretmeye karar verdiler.
60 yaşlarında bir teyze gelerek, "ben de Filistin'e gitmek istiyorum, yaş sınırı var mı gönüllü programlarında" diyerek gözlerimi doldurdu.
Sudan, Mısır, Kongo, Kenya ve Filistin'den gelenler, ülkelerinin sadece acınacak yönlerinin vurgulanmasından rahatsız olduklarını, mücadele eden, başaran ve herşeye rağmen gülebilen çocukları gösterdiğim için teşekkür ettiler.
İspanya'dan gelen iki fotoğrafçı beni ısrarla Valencia'ya davet ettiler, fotoğraf çekeceğimiz yerlerin planlarını bile çıkardılar.
İki ayrı ressam fotoğrafları yağlı boya olarak çalışmak istediklerini söylediler.

60 yaşlarında kendini müthiş aydın zanneden ama son derece cahil bir amca, pembe ve mavi çarşaflı çocukların fotoğraflarını görünce üzerime yürüyerek beni cahilliğe çanaklık etmekle suçladı. Algı kapıları zincire vurulmuş olduğundan kendisine verilecek en mantıklı yanıt "Zıt Erenköy"dü ama yine de örtünmenin İran'a ve AKP'ye özgü bir olgu olmadığını, dünyada bir milyardan fazla Müslüman yaşadığını, ona ters gelse de insanların tercihinin bu yönde olduğunu, bütün dünyaya laikçiliği benimsetmesinin diktatörlük olacağını sabırla anlatmaya çalıştım. Dinlemedi ve hızla uzaklaştı, muhtemelen şu an Çağlayan'da Nur Serter'i dinlerken gözyaşlarına hakim olamıyordur.
Beyoğlu'ndan bir berber amca Aktüel dergisinden keserek, renkli fotokopi yöntemiyle büyüttüğü sergi duyurusunu getirip imzalamamı istedi ve dükkanının duvarına asacağını söyledi. Çok utansam da istediğini yaptım ayrıca kendisine orjinal poster sözü verdim. Takip eden günlerde berber amca, İstanbul Berberler Odası'nın muhtelif kurul üyelerini getirerek sergiyi gezdirdi. Bir tanesi üzerimde son derece metalci bir "Stop Bitching, Start a Revolution" tişörtü olmasına aldırmaksızın elimi öperek beni bir kez daha yerin dibine geçirdi.
Sonradan çocukluğumuzun Tekirdağ'da aynı mahallede ve ortaokulda geçtiğini keşfettiğimiz müzisyen Cihan Türkoğlu ikinci ve altıncı gün çello çalarak sergiye renk, anlam ve ruh kattı.
Fotoğraflara ek olarak Kenya ile ilgili yine aynı dönemde çektiğim kısa belgeselin 3 gün boyunca projeksiyon ile gösterimi yapıldı. Bir panoda Kenya ve Filistin'le ilgili yazdığım yazılar, ek bilgiler ve gitmek isteyenlere tavsiyeler bölümleri yer aldı.
Üç fotoğrafçı yanıma gelecek ya da bu ülkelere gidecek cesaretleri olmamasına rağmen, beni kadraj, enstantene ve diğer matematiksel detaylarda kusurlu bularak, hakaret derecesine varan eleştrilerini anı defterine özenle yazdılar ve laf sokmuş olmanın dayanılmaz ego tatminiyle evlerine döndüler.
Serginin en güzel yanlarından biri de toplumun her kesiminden insanı aynı ortamda buluşturmasıydı. Bunlar içinde çocuklar, liseliler, üniversiteliler, mühendisler, sokak çocukları, dindarlar, dinsizler, radikaller, kemalistler, şeriatçılar, öğretmenler, öğretim üyeleri, avukatlar, psikologlar, fotoğrafçılar, yönetmenler, gazeteciler, ev hanımları, sivil toplumcular, boş gezenler, kamyon şoförleri, tercümanlar, polisler, güvenlik görevlileri, işletmeciler, müzisyenler, doktorlar, Filistinliler, Çinliler, Moğollar, Mısırlılar, İngilizler, Kanadalılar, Kenyalılar, Kongolular, Hintliler, Sudanlılar, Haitililer, İspanyollar, Almanlar ve İsviçreliler bulunuyordu.
Bu çeşitlilik basında da kendini gösterdi ve Sabah, Zaman, Aksiyon, Kanal Türk, Milli Gazete, Aktüel gibi yayın organları sergiyi duyurdular.
Gezenlerin çoğu benim orada oturan bir görevli olduğumu zannettiğinden, (pipom, sakalım, fularım ve karizmam olmadığından olsa gerek) masaya geldiklerinde çok ilginç ve komik diyaloglar yaşadık:
-Pardon Selma Hanım burada mı acaba?
-Benim :)
-Yok, sergi sahibi olanı sormuştuk...
-Benim, ben!
-Gerçekten mi? (Baştan aşağı bir süzüş ve inanamama, tamam o olabilirsin ama oralara gitmemişsindir en azından bakışları) Oralara gidip mi çektiniz bu fotoğrafları?
-(Hayır google'dan indirdim, yok yok uydudan çektim) Evet...Siz de gidebilirsiniz, bakın çok kolay, (pil bölmesinin kapağı kırık emektar fotoğraf makinesini çıkarırken) bir makine, bir sırt çantası, zaten oralarda yemek içmek ucuz, bir yol parası yani fazladan...
-Hmm...(Yok canım, gazetecidir bu kesin) Siz nerede çalışıyorsunuz?
-Şu an çalışmıyorum, öğrenciyim.
-Hangi kuruma bağlı olarak gittiniz?
-(Çattık, kurum yok, iş yok, nasıl anlatıcam ki bunu size?) Bir kurumum yok, bağımsızım, öyle kendi kendime gidiyorum işte, bazen de yardım dernekleriyle, siz gitmek isteyin yeter ki, kapılar açılır...

Gelenlerin bazıları içeride saatlerce kalırken, hatta ertesi gün arkadaşlarını toplayıp getirirken, bazıları kapıdan başını içeri sokup sağa sola hızlı birer bakış fırlatarak "Tamam asayiş berkemal" ya da "çoluk çocukmuş, neyse boşver" ortamı hızla terk etti.
Fotoğrafları satın almak isteyenlerden biri red cevabı alınca "Satmayacaksan ne diye sergiliyorsun" şeklinde fırça attı.
Fotoğrafları çekmenin, sergilemenin ve açıklamanın yanı sıra "Beyaz Masa" görevi de görerek yol soranlara, para bozdurmak isteyenlere, tuvaleti kullanmak isteyenlere ve bir önceki sergide aldığı porseleni kırık çıkan vatandaşlarımıza hizmet vermekten gurur duydum.
Show TV'den bir yapımcı bir sonraki projemde bana destek vermek istediğini belirtti, birtakım kuruluşlar sergiyi onların mekanlarında da açmam için teklif getirdiler. Bunlardan en ilginci, tanıştırıldığımızda "bu küçücük çocuk mu çekti bu fotoğrafları" şeklinde yüzüme karşı görüş bildiren sayın milletvekili bir kişinin, sergiyi gezdikten sonra çok etkilenip TBMM'de de açmak için teklifte bulunmasıydı.
Herşey toplanıp da duvarlar bomboş kalınca, salonun tüm ruhu gitti. Hepimiz hem çok mutluyduk hem de üzgündük bu geçici güzellik bittiği için.

29 Nisan 2007, İstanbul
Wednesday, April 18, 2007
Öteki Çocuklar: Kenya & Filistin fotoğraf sergisi
Teknolojinin ve gelişmişliğin bana sunduğu uçma, gezme, fotoğraf çekme gibi nimetleri bu kez 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı'nda Uluslararası Çocuklardan kıyıda köşede kalmış, buraya gelemeyenlerin alternatif bir temsili için kullanmaya karar verdim. Herkesi 23-28 nisan tarihlerinde Taksim Metro Sergi Alanı'na bekliyorum...
Zor Diyarların Çocukları, çünkü…
Algıların imgeler yoluyla şekillendiği günümüz dünyasında açlık ve savaşın hüküm sürdüğü ülkelerdeki insanların temsil şekilleri malesef son derece ajitatif ve basmakalıp. Bu ülkelerde yaşayan çocukların yayınlanan fotoğrafları genelde ağlayan, hasta, açlıktan karnında ödemler oluşmuş ya da silah namlusu ucunda olma biçimlerinde. Oysa bu ülkelerde açlığa, yoksulluğa, işgale ve savaşa rağmen devam eden hayatlar ve kültürler var. Dünyanın zor diyarlarında yaşayan çocukların temsili ajitasyon yapmadan da sunulabilmeli ve önemsenmeli. Bizden daha güç koşullarda yaşayan insanlara sadece acımalı mıyız, yoksa empati kurarak bu şartlar altında nasıl yaşam mücadelesi verdiklerini mi anlamaya çalışmalıyız? Ağlayan gözleri görüp üzülmek yerine, gülen gözlere bakıp sevindirmenin yollarını bulmayı deneyebiliriz belki de…